Aquarium starten: de basis voor een gezond ecosysteem

Wat heb je nodig om een aquarium te starten?

Een aquarium is geen volledig zelfvoorzienend ecosysteem. Je blijft verantwoordelijk voor het voeren, controleren van de waterwaarden en gedeeltelijk verversen van het water. Zorg in ieder geval voor:

• een aquarium met voldoende zwemruimte voor de gekozen vissoorten;
• een passend filter met mechanische en biologische filtering;
• een verwarming en thermometer bij tropische vissen;
• verlichting, bij voorkeur aangesloten op een tijdschakelaar;
• een testset voor onder andere pH, ammoniak, nitriet en nitraat;
• aquariumzand of -grind dat past bij de bewoners;
• aquariumplanten en veilige schuilplaatsen;
• voer dat aansluit op de vissoort en de manier waarop deze eet;
• een stevige, waterpas staande ondergrond.

Handige producten uit het assortiment

Onderstaande producten kunnen bij verschillende momenten rond het starten en verzorgen van een aquarium van pas komen. Een transportbak, waterbehandelingsmiddel of pot voer vervangt echter nooit een geschikt aquarium, filter, verwarming of watertest.

Kies eerst de vissen en daarna het aquarium

Een veelgemaakte fout is eerst een aquarium kiezen en pas daarna bekijken welke vissen erin passen. Het is verstandiger om vooraf onderzoek te doen naar de gewenste bewoners. Let daarbij op:

• het formaat dat de vissen als volwassen dier bereiken;
• de minimale afmetingen en zwemlengte van het aquarium;
• de gewenste temperatuur, pH en waterhardheid;
• sociaal gedrag en de benodigde groepsgrootte;
• territoriaal gedrag en behoefte aan schuilplaatsen;
• de waterlaag waarin de soort voornamelijk leeft;
• de combinatie met andere vissen, garnalen of slakken.

Er bestaat geen universele regel waarmee je op basis van alleen het aantal liters kunt bepalen hoeveel vissen in een aquarium passen. Ook lichaamsbouw, gedrag, afvalproductie, inrichting en filtercapaciteit spelen een rol. Begin daarom met een beperkt aantal passende bewoners.

Een groter aquarium vraagt meer ruimte en energie, maar de waterwaarden zijn daarin meestal gemakkelijker stabiel te houden. Een vissenkom of hoge, smalle zuil biedt weinig horizontale zwemruimte en is voor vrijwel alle vissen geen geschikte permanente huisvesting.

Benodigdheden voor een stabiele basis

Plaats het aquarium op een rustige plek, buiten direct zonlicht. De ondergrond moet stevig en volledig waterpas zijn. Houd er rekening mee dat water zwaar is: alleen al honderd liter water weegt ongeveer honderd kilogram, zonder het gewicht van het aquarium, de bodem en de inrichting.

Waarom moet een nieuw aquarium indraaien?

Vissen en voerresten produceren afvalstoffen. Daarbij kunnen ammoniak en ammonium ontstaan. Bacteriën in het biologische filter zetten deze stoffen eerst om in nitriet en vervolgens in het minder schadelijke nitraat. Ammoniak en nitriet kunnen schadelijk zijn voor vissen. In een nieuw aquarium zijn nog onvoldoende filterbacteriën aanwezig om deze omzetting betrouwbaar uit te voeren.

Daarom moet een aquarium zonder vissen worden ingedraaid:

1. Zet het aquarium waterpas en controleer of het niet lekt.
2. Plaats de bodem, inrichting, planten en apparatuur.
3. Vul het aquarium met geschikt water en zet filter, verlichting en eventueel verwarming aan.
4. Zorg voor een gecontroleerde ammoniakbron, bijvoorbeeld een kleine hoeveelheid visvoer.
5. Meet regelmatig ammoniak, nitriet en nitraat.
6. Wacht tot de ammoniak- en nitrietwaarden na hun stijging weer vrijwel nul zijn.
7. Controleer vlak voor het toevoegen van vissen opnieuw alle relevante waterwaarden.
8. Voeg de eerste vissen geleidelijk toe en blijf het water controleren.

Het indraaien duurt doorgaans meerdere weken. Volgens het LICG kan het ongeveer vier weken duren voordat de nitrietpiek is verdwenen. Kijk daarom niet alleen naar het aantal verstreken dagen: de gemeten waterwaarden bepalen of het aquarium klaar is.

Welke waterwaarden moet je controleren?

Welke waarden geschikt zijn, verschilt per vissoort. Controleer daarom altijd de verzorgingsinformatie van de bewoners die je wilt houden.

• Temperatuur: moet passen bij de gekozen vissoorten.
• pH: geeft aan hoe zuur of basisch het water is.
• GH: geeft de totale waterhardheid aan.
• KH: helpt de pH stabiel te houden.
• Ammoniak en ammonium: ontstaan onder andere uit afvalstoffen.
• Nitriet: kan schadelijk zijn en hoort in een ingedraaid aquarium vrijwel niet meetbaar te zijn.
• Nitraat: is minder schadelijk, maar kan zich ophopen en wordt onder meer met gedeeltelijke waterverversingen afgevoerd.

Water dat helder oogt, is niet automatisch van goede kwaliteit. Ammoniak en nitriet kun je niet met het blote oog zien. Een watertest blijft daarom belangrijk, ook wanneer het aquarium er schoon uitziet.

Vissen veilig toevoegen

Voeg niet direct alle geplande vissen toe. Begin met een kleine groep die bij het aquarium en de gemeten waterwaarden past. Hierdoor kan het biologische filter zich geleidelijk aanpassen aan de extra afvalstoffen.

Laat de gesloten transportzak eerst enige tijd in het aquarium drijven, zodat het temperatuurverschil kleiner wordt. Laat de vissen daarna geleidelijk wennen aan de watersamenstelling. Probeer te voorkomen dat transportwater in het aquarium terechtkomt. Vraag bij twijfel aan een aquariumspecialist hoe je de betreffende vissoort het beste kunt laten acclimatiseren.

De Penn Plax Fauna Box kan praktisch zijn voor kort vervoer of een tijdelijk verblijf tijdens werkzaamheden. De inhoud van 3,8 liter is echter niet geschikt om vissen permanent in te houden.

Zo onderhoud je het evenwicht

Een ingedraaid aquarium blijft onderhoud nodig hebben. Maak daarom een vaste routine van:

• dagelijks controleren of de vissen normaal eten, zwemmen en ademen;
• dagelijks kijken of filter en verwarming functioneren;
• spaarzaam voeren en achtergebleven voer verwijderen;
• regelmatig de temperatuur en waterwaarden meten;
• gedeeltelijk water verversen op basis van de meetresultaten en bezetting;
• dode plantenresten direct verwijderen;
• biologisch filtermateriaal voorzichtig uitspoelen in afgetapt aquariumwater;
• nooit al het biologische filtermateriaal tegelijk vervangen.

Gebruik voor het aquarium geen zeep of huishoudelijke schoonmaakmiddelen. Reinig biologisch filtermateriaal ook niet onder heet kraanwater. Daarmee kun je een groot deel van de nuttige bacteriën verwijderen.

Veelgemaakte fouten bij een nieuw aquarium

• Vissen toevoegen voordat het aquarium volledig is ingedraaid.
• Alleen op helder water vertrouwen en geen waterwaarden meten.
• Te veel vissen tegelijk plaatsen.
• Een te kleine bak of vissenkom als permanente huisvesting gebruiken.
• Te veel voer geven.
• Het aquarium in direct zonlicht zetten.
• Alle filtermaterialen tegelijk grondig reinigen of vervangen.
• Vissoorten combineren die verschillende waterwaarden of temperaturen nodig hebben.
• Waterbehandelingsproducten gebruiken zonder te controleren of ze nodig zijn.
• Denken dat planten en een filter periodieke waterverversingen overbodig maken.

Begin goed voorbereid aan je aquarium

Een goed aquarium begint met passende bewoners, voldoende zwemruimte, betrouwbare apparatuur en geduld tijdens het indraaien. Door de waterwaarden te meten en de vissen geleidelijk toe te voegen, verklein je de kans op problemen in de eerste weken.

Bekijk hier ons volledige assortiment aan aquaria en terraria benodigdheden.

Bron

LICG – Het tropisch zoetwateraquarium.